Son zamanlarda dünyada ve özellikle IBM’in konferansından sonra Türkiye’de de hızla önem kazanan bir konu SOA (service oriented architecture).  Peki SOA nedir?

Herşeyden önce SOA’nın değişik bir yaklaşım olduğunu kabul etmemiz gerekiyor. Burda değişikten kasıt Fonksiyonel programlamadan da, Nesne Yönelimli (OOP) programlamadan da farklı olması. Klasik nesne yönelimli yaklaşımda herşeyi bir nesne olarak görüp nesnelerin birbirleri arasındaki iletişimi modelleyerek programlarımızı oluşturuyoruz. SOA da ise adından da belli olduğu üzere işin odağında servisler var.

Servisleri, basitçe yerine getirilmesi gereken işleri yapan, işverenden bağımsız işçiler olarak düşünebiliriz.

Zaten pek çoğumuz farkında olarak ya da olmadan Web Servisleri aracılığıyla ucundan da olsa bu yaklaşımı kullandık. Bildiğiniz üzere web servisleri yayınladıkları servislere gelen uygun istekleri değerlendirip uygun sonucu geri çeviriyorlar, bunu yaparken de istemcinin aynı projenin bir parçası olup olmadığını önemsemiyorlar. Zaten amaç da işinde uzman servisler yaratıp bu çözüme talip olacak uygulamala hizmet verebilmek.  En güzel yanı da servsin nasıl kodlandığı hakkında bir şey bilmenizin gerekmemesi. Sadece verileri uygun formatta yolluyorsunuz gerisini servis halediyor.  

“Verileri uygun formatta yollamak”demişken farkettiğiniz üzere SOA da öne çıkan bir diğer önemli konu ise haberleşmenin şekli, öyle rastgele servis odaklı sistemler kuramıyoruz. İşte burda belitmeliyim ki SOA nın kendisi zaten bir soyut framework, kendi kuralları kendi yöntemleri olan bir yaklaşım ve bunun sayesinde Platformalar arası bağımsızlık sağlanıyor, bu da maliyetten tasarruf ve müşteri portföyünde artış olarak yansıyor.

SOA’nın gerektirdiklerine bakacak olursak SOA:

            .Referans modeline uygun servisler içermeli,

            .Kullanıcı ve Servisler arasında görünürlüğü sağlamalı

            .Servisler ve kullanıcı arası etkileşime nasıl aracılık edeceğini bilmeli

            .Servislerin nasıl kullanışacağını anlatmalı

.Servisin yaptığı iş hakkında bilgi vermeli

            .Yeniden kullanılabilir olmalı

            .Modüler olmalı

            .Mümkün olan en küçük parçalardan oluşmalı

.Poliçelerin nasıl ele alındığı hakkında bilgi vermelidir.

Servislere bakacak olursak etkileşim esnasındaki özelliklerini ve genel özelliklerini ayırmanın iyi olacağı kanısındayım;

Servislerin Etkileşim esnasındaki özellikleri ;

1) Görünürlük:  Adından da anlaşılacağı gibi görünürlük kullanıcı ile hizmet verenin birbirlerini görebilmesidir. Tabi bunun da bazı koşulları vardır.

            a) Farkındalık: Kullanıcı ile hizmet birbirlerinin farkında olmalıdır.

            b) İsteklilik: Özellikle servis sağlayıcının bu alışverişe istekli olmasıdır.

            c) Erişilebilirlik: Servisin başvurulduğu anda erişilebiliyor olması demektir

                        (Doğru adreste olması, izinlerinin uygun olması …)

2) Etkileşim: Servislerle etkileşime girilebilmesidir. Bu genellikle gönderilen mesajlar aracılığıyla olur. Tabi bu mesajlar da bazı kurallara bağlıdır.

            a) Bilgi Modeli: Servise gönderilecek bilginin şekillendirilmesidir.

                        . Yapı: Verinin yapısıdır, kullanıcı için açıklamalar bulundurmalıdır.

                        . Anlam: Gönderilen veri ilgili herkes tarafından anlaşılabilir olmalıdır.

b) Davranış Modeli: Servisin talepten sonra nasıl davranacağının ve geri dönüşünün bilinmesidir.

c)Hareket Modeli: Servisin işlem sırasında hangi yöntemleri kullandığının bilinmesidir

3) Gerçek Hayata Etkisi: Kullanıcı uygulamanın sahibinin hizmet verenden beklentisi vardır ve bu hizmetin sonucunda hedeflenen amaca ulaşılıp ulaşılmadığı önemlidir.

Servislerin genel özellikleri:

1)      İyi tanımlanmış ve anlatılmış olmalı

2)      Erişilebilir ve fonksiyonel olmalı

3)      Poliçeler ve Kontratlar içermeli

4)      Gevşek bağlı olmalı (loose binding)